پروین اعتصامی

بانوی شعر فارسی، قصیده‌سرای توانا

"دانش آموز تا ز دانش نیاسود
هرگز از نادانی خود نرهد"
بیشتر بخوانید

زندگی‌نامه پروین

پروین اعتصامی

زندگی و تحصیلات

رخشنده اعتصامی معروف به پروین اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز به دنیا آمد. پدرش یوسف اعتصامی آشتیانی (اعتصام‌الملک) از نویسندگان و مترجمان مشهور دوران مشروطه بود. پروین از کودکی تحت آموزش پدرش قرار گرفت و استعداد شگرفش در شعر و ادبیات فارسی از همان سنین کم نمایان شد.

وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه آمریکایی تهران گذراند و سپس به دانشسرای عالی رفت. پروین در سن هشت سالگی شروع به سرودن شعر کرد و نخستین شعرهایش را در محافل ادبی آن زمان خواند.

در سال ۱۳۱۳ با پسرعموی پدرش ازدواج کرد، اما این ازدواج تنها پس از دو ماه و نیم به جدایی انجامید. پروین پس از جدایی به خانه پدری بازگشت و به تدریس در دانشسرای عالی پرداخت.

پروین اعتصامی در ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ در سن ۳۴ سالگی بر اثر بیماری حصبه درگذشت و در حرم حضرت معصومه در قم به خاک سپرده شد.

ویژگی‌های شعری پروین

قالب‌های شعری

پروین بیشتر در قالب مثنوی و قطعه شعر سروده است و در این قالب‌ها مهارت ویژه‌ای داشت.

مضامین اجتماعی

اشعار پروین سرشار از مضامین اجتماعی، انتقاد از ظلم و دفاع از محرومان است.

نگاه فمینیستی

او از نخستین شاعران زنی است که به مسائل زنان و حقوق آنان پرداخته است.

سبک منحصر به فرد

سبک شعری پروین تلفیقی زیبا از سادگی بیان و عمق معانی است.

آثار ماندگار

دیوان پروین اعتصامی

دیوان پروین شامل ۶۰۶ شعر در قالب‌های مثنوی، قطعه و قصیده است که نخستین بار پس از مرگش به کوشش پدرش چاپ شد.

مثنوی‌ها

مثنوی‌های پروین از مشهورترین آثار او هستند که مضامین اخلاقی و اجتماعی را با زبانی روان و تأثیرگذار بیان می‌کنند.

قطعات

قطعات پروین اغلب دارای محتوای انتقادی و اجتماعی هستند و نگاه تیزبین او به مسائل جامعه را نشان می‌دهند.

گزیده اشعار

ای بلبل طبع خوشخوان این چه هوس است
که همه روز به یک شاخه نمودی قفس است
نغمه‌ات از سر سودا و جنون می‌آید
طبع تو بی‌خبر از حال زمان و مکان است

قصیده "بلبل طبع"

ز کاروان حله بربستند چون سحر شتر
به دشت پرورده پر شد ز بسدر و ز جگر
به باغ اگر طعنه زنند ای گل تازه بر
که عمر خود به چه کردی که شدی خشک و پژمر

مثنوی "گل و بلبل"

دانش آموز تا ز دانش نیاسود
هرگز از نادانی خود نرهد
تا نفسش در کمند هوش است
در خور دانشوری نباشد

قطعه "دانش"
"پروین در تاریخ ادبیات ایران، بانویی است که با شهامت و شجاعت تمام، در روزگاری سخت برای زنان، قد برافراشت و با قلم توانایش، نام خود را در میان بزرگان ادب فارسی ثبت کرد."
— ملک‌الشعرای بهار در وصف پروین